“HISTORI TË SEHABEVE DHE NJERËZVE TË MIRË”

Autor: Muhamed Mutevel-li Sharavi.

Përktheu: Dr. Musli Vërbani

–

Zoti i Madhërishëm thotë:

“E kushdo që i bindet Allahut dhe të dërguarit, të tillët do të jenë së bashku me ata që Allahu i shpërbleu: (me) pejgamberët, besnikët e dalluar, dëshmorët dhe me të mirët. Sa shokë të mirë janë ata!” (Nisa: 69).

Në këtë rast folja është “respekt”, ndërsa i respektuari është Allahu dhe i dërguari i Tij. Pra, kjo është çështje e ligjësimit të Allahut me praktikën e pejgamberit të Tij. Pra, me Kur’an dhe sunet.

Që nga momenti kur e shohim se pejgamberi është i nënrenditur pas Zotit të Madhërishëm, pa përsëritjen e foljes, ta dish se çështja është një. Pra, nuk është që secili prej tyre ka urdhër dhe ligjësim në vete, por është urdhri i njëjtë. “Fjala” prej Allahut dhe “praktika” prej pejgamberit a.s., nga shkaku se ai është shembull tipik. Për këtë arsye Zoti e ka përdorur vetëm një folje (fjalë):

“dhe pasi e patën shprehur besimin, ata e mohuan dhe u përpoqën për atë (mbytjen e Pejgamberit) që nuk e arritën. Ata nuk urrejnë për tjetër pos pse Allahu nga mirësitë e Tij dhe i dërguari i begatoi ata. Nëse ata pendohen do të jetë më mirë për ta.” (Tevbe: 74).

Atë çka Allahu pasuron me mirësi, njëkohësisht e pasuron pejgamberi me atë mirësi. Edhe këtu folja është për të dy rastet. Këtu, mirësia është prej Allahut dhe prej të dërguarit e Tij. Kjo nga shkaku se pejgamberi vepron vetëm, me lejen e Zotit të tij dhe zbatues i urdhrit të tij, dhe çështja është një e vetme.

Këtu kemi një çështje të cilën e paraqet Kur’ani, e ajo çështje është se ata që kanë jetuar në kohën e pejgamberit dhe në kuvendin në të cilin ka qëndruar pejgamberi a.s., kanë prezantuar dhe kanë qëndruar deri sa ka përfunduar ai kuvendim.

Ai i cili e ka dashur pejgamberin gjithmonë, e ka vazhduar qëndrimin.

Ai i cili ka dashur ta sheh në çdo çast, ka prezantuar kur ka dashur.

Thubani, shoku i pejgamberi a.s. e ka dashur për së tepërmi pejgamberin e Allahut dhe nuk ka duruar pa e pa. Një ditë prej ditëve ka prezantuar në atë kuvend dhe e ka ndryshuar ngjyrën e fytyrës, ka filluar t’i dridhej trupi, dhe është vërejtur pikëllimi në fytyrën e tij. Pejgamberi a.s. e ka pyetur: Çka ke o Thuban?

Ai i thotë: Për Zotin, nuk jam i sëmurë apo nuk kam ndonjë infektim, por unë të dua dhe po përmallohem për ty. E di se në këtë botë të shoh kur të dua, mirëpo në botën tjetër, ti do të jesh në xhenete “il-lijinë” me pejgamberët. Edhe nëse hy në xhenet, do të jem në nivel më të ulët se ti, e nëse nuk hy në xhenet nuk të shoh kurrë!

Teksti i hadithit siç e transmeton Ibni Xheriri, me zinxhirin e tij – nga Seidë bin Xhabiri ka thënë: Një njeri nga ensarët ka ardhur te pejgamberi a.s. i cili ishte i pikëlluar dhe pejgamberi a.s. i ka thënë: O filan, pse je i pikëlluar?

Ai i thotë: O pejgamber i Allahut, isha duke menduar?

E pyet përsëri: Çka ishe duke menduar?

Ai i thotë: Ne prezantojmë ku je ti dhe shkojmë, të shohim dhe ulemi me ty, mirëpo nesër ti do të ngrihesh me pejgamberët dhe nuk do të jemi me ty.

Pejgamberi nuk i është përgjigjur, deri sa i ka zbritur Xhibrili ajetin: “Dhe kush e respekton Allahun dhe të dërguarin, ai do të jetë me ata të cilët i ka begatuar Allahu me pejgamberët”. (Nisa: 69). Atëherë pejgamberi a.s. e ka përgëzuar atë njeri.⁸⁰

Si i ka shkuar në mendje kjo?

Ai e ka dashur pejgamberi a.s. dhe ka menduar se a do t’i zgjasë përgjithmonë ajo mirësi.

Pastaj e ka menduar Xhenetin dhe nivelet e Xhenetit dhe se si pejgamberi a.s. do të jetë në nivel të lartë të Xhenetit, ndërsa Thubani ka dashur të jetë i sigurt se begatia e të qëndruarit me pejgamberin a.s. nuk harxhohet dhe nuk përfundon. Ai e sheh në këtë botë, por ka dashur të di se çka do të ndodhë në botën tjetër, ose do të hyjë, ose nuk do të hyjë në Xhenet.

Nëse nuk hyn në Xhenet, nuk e sheh kurrë!.

Nëse hyn në Xhenet, pejgamberi a.s. do të jetë në nivel të lartë. E çka të bënte?

Përgjigjja:

Shikojeni çfarë dashurie ndaj pejgamberi a.s. Allahu është i butë ndaj kësaj dashurie e cila i ka shkuar në mend, e cila nuk i shkon në mend shumicës së njerëzve. Për t’i qetësuar njerëzit e tillë Zoti i Madhërishëm thotë: “Dhe kush e respekton Allahun dhe të dërguarin ata…” (Nisa: 69). Pra, ata të cilët e dëgjojnë Allahun dhe të dërguarin: “do të jenë me ata të cilët i begatuar Allahu prej pejgamberëve, të sinqertëve, të dëshmorëve dhe të mirëve. Nuk ka shoqërim më të mirë se me ta”.(Nisa: 69).

Çështja ka rezultuar posaçërisht për Thubanin, pasi që e ka shprehur ndjenjën e cila i ka shkuar në mend për dashurinë ndaj pejgamberit a.s.

Ti do të jesh me atë të cilin e do, mirëpo çështja nuk përkufizohet vetëm me Thubanin.

Pyetja e Thubanit ka qenë shkak i sqarimit të gjithsecilit prej të sinqertëve, dëshmorëve dhe të mirëve.

Të gjitha këto janë kategori të besimtarëve.

Ebu Bekri Sidiki është i sinqerti.

Pse?

Nga shkaku se ka qenë në kulminacion të besnikërisë ndaj çdo çështje që e ka thënë pejgamberi a.s. Nuk ka dashur që të debatojë apo të pyes: A bën kjo, apo nuk bën!

Kur i kanë thënë Ebu Bekrit: Shoku yt po pretendon se ka shkuar në Mesxhidi Aksa dhe është kthyer në të njëjtën natë, ndërsa neve na zgjat koha edhe pse shkojmë me Deve. Çka ka thënë Ebu Bekri?

Ka thënë: Nëse e ka thënë atë, atëherë e ka thënë të vërtetën.

Nuk ka dhënë arsyetime, por ka thënë: “Nëse e ka thënë”. Kjo është besnikëri e vërtetë, ky është sinqeritet. Çdo gjë që e ka thënë Muhamedi a.s., Ebu Bekri e ka vërtetuar.

Ebu Bekri nuk e ka pritur zbritjen e Kur’anit duke pasur sinqeritet të plotë ndaj pejgamberi a.s., por që në çastin kur ka thënë: Unë jam pejgamber, Ebu Bekri ka thënë: Po! Pra, ky është sinqeriteti.

Kjo ka qenë hyrje për njerëzit e parë të cilët e kanë pranuar Islamin. Kjo nga shkaku se i ka orientuar në besim para ardhjes së pejgamberit. Ata kanë pasur përvojë me pejgamberin a.s. Ata e kanë njohur. Pastaj që nga çasti kur ka folur për pejgamberinë e tij, menjëherë e kanë besuar. Kjo nga përvoja e mëhershme dhe nga veprimet e mëhershme kanë treguar për pejgamberinë e tij.

Shembull: Hatixhja r.a.

Çka i ka thënë, kur pejgamberi a.s. e ka takuar Xhibrilin?

I ka thënë: Po më vjen kështu, e kështu dhe frikësohem mos është ndonjë prekje e xhinit e cila më ka goditë.

Hatixhja r.a. i ka thënë: “Jo, kurrsesi jo. Zoti kurrë nuk do të të mërzisë. Ti bënë lidhje farefisnore, ti i posedon të gjitha mirësitë, e fiton të pafituarën, i ndihmon të dobëtit, e ndihmon të vërtetën”. Kjo është fryti i parë fikhorë Islam.

Këtë kuptim e ka ajeti: “me pejgamberët, me të sinqertët dhe me dëshmorët.” (Nisa: 69).

“Dëshmorët” janë ata të cilët janë vra në rrugë të Allahut, mirëpo, besimtari kur lufton në rrugë të Allahut nuk thotë: Unë dëshiroj të vdes dëshmor, dhe ta dërgojë veten në shkatërrim. Mos mendo ashtu. Ti e mbron mesazhin, Ti duhet që patjetër të luftosh me armikun tënd, pa pasur ai mundësi që të të vrasë ty, sepse fiton ai i cili të vret ty dhe muslimanët e humbin një luftëtar. Ashtu siç kanë dëshmorët vlerë, ashtu edhe luftëtarët kanë vlerë. Islami dëshiron argumente të sinqerta në thirrjen e së vërtetës, e këtë mund ta dokumentojnë vetëm dëshmorët. Mirëpo, a mund të bëhemi që të gjithë dëshmorë!? Kush e bartë programin e Zotit te të tjerët!?

Kështu pra, Ne dëshirojmë që disa të mbesin, e tjerët të jenë dëshmorë. Ky ka një detyrë, ai ka detyrë tjetër. Për këtë arsye, ballafaqimi është që të dëshirosh Islamin dhe të paraqitesh haptazi para pabesimtarëve dhe zemrën ta kesh të mbushur në armiqësinë me to, duke pritur për largimin e pengesës, ashtu që me mbet në jetë, që të mbrojë dhe të luftojë në rrugë të Allahut. Arsyeja është se Islami dëshiron që të dëshmojë sinqeritetin e bindjes së njeriut kur lufton në rrugë të Allahut, për të shkuar në një jetë më të mirë dhe më të vlefshme dhe këtë e dokumenton dëshmoria. Për këtë arsye, Zoti Famëlartë kur të vjen deri te dëshmoria e dëshmorit, përkujdeset për ta ashtu siç e meritojnë dhe përdoren shprehje të cilat i dëgjon ai i cili nuk ka ra dëshmor:

Disa thonë: E ndjej aromën e xhenetit. E thotë fjalën, nga e cila fjalë kuptohet se e njeh Xhenetin ashtu që ta dëgjojë tjetri pas tij.

 Njëjësi “dëshmor” ose “dëshmori i cili është vra në rrugë të Allahut”.

Ose mund të jetë shumës “dëshmorë”, ashtu që të dëshmojnë tek Allahu, të dëshmojnë se, kanë transmetuar fenë pas tyre ashtu siç ka dëshmuar i dërguari i Allahut kur e ka transmetuar fenë tek ata.

Të gjitha kuptimet sillen rreth asaj se dëshmohet ajo çka thuhet. Për këtë arsye ne kemi nevojë t’i dimë që të dy kuptimet:

–    Ai i cili vritet në rrugë të Allahut.

–    Ai i cili mbetet dhe nuk vritet në rrugë të Allahut.

Kjo ngase e para e dokumenton sinqeritetin e thellë të cilin e arrin dëshmori.

E dyta na e tregon vazhdimin e thirrjes në rrugë të Allahut, siç thotë Zoti i Madhërishëm: “Që të jenë dëshmitarë për njerëzit” (Bekare: 143).

Sa i përket fjalës “Salihinë”: “Salih” është ai i cili është kompetent që ta bartë hilafetin e besimit në tokë. Çdo gjë që është e dobishme është element i lirë në natyrë dhe e lë të lirë në natyrë. Nëse dëshiron më shumë, atëherë le të ndërtojë një pendë për grumbullimin e ujit dhe të përfitojë më shumë.

Shembull:

– Uji zbret nga qielli, pastaj formohen përrenjtë dhe qarkullojnë në mes brigjeve, e thith toka dhe formohen kroje, e pastaj edhe liqenet. Kur sheh liqenet me ujë, e lë ujin e lirë në natyrë dhe nuk e grumbullon, dhe mund të jetë e dobishme për të tjerët.

– Këtu shohim tjetrin, e shfrytëzon për dobi më të madhe dhe ndërton pendë për t’u akumuluar. Kështu pra, është edhe e dobishme, edhe më shumë e dobishme.

– I treti thotë: Në vend se njerëzit të shkojnë dhe të mundohen me mjetet (kafshët) e tyre për të marrë ujin, pse të mos shfrytëzohet intelekti njerëzor për të ngritur kapacitet dhe për të qenë në shërbim të njerëzve, ashtu që rregullohet ujësjellësi për të shkuar uji nëpër shtëpitë e tyre. Kështu që ndërtohen rezervuara në kulla të larta, ashtu që me gypa arrin uji te ai i cili e dëshiron për ta shfrytëzuar për të mirën e tij. Kush vepron ashtu, bëhet lehtësim për njerëzit. Kështu që ajo që është e dobishme bëhet edhe më e dobishme.

Zoti i Madhërishëm e përfundon ajetin me: “Nuk ka shoqërim më të mirë se shoqërimi i tyre.” (Nisa: 69).

“Të tyre” ka për qëllim shoqëria e pejgamberëve, të sinqertëve, dëshmorëve dhe të mirëve. Nuk ka shoqëri më të mirë se kjo.

“Refik (mik)” është shoqërimi i përhershëm në udhëtim ose rezident, për këtë arsye thuhet: “Merre shokun para nisjes në udhëtim”. Gjatë rrugëtimit mund të paraqiten pengesa e mundime. Kjo ngase prej të zakonshmes ke hy në fazë të pazakonshmes andaj nevojitet shoku para rrugëtimit.

Ne e dimë se baza e çështjeve është se kuptimi abstrakt hyn në kuptimin konkret. Në dorën e njeriut është pjesa e dorës e cila quhet “bërryl”. Zoti i Madhërishëm thotë: “Pastroni fytyrat e juaja dhe duart e juaja deri në bërryla (këndet).” (Maide: 6).

Në momentin kur njeriu ndien lodhje apo mundim koke mbështetet në bërryl për të pushuar. Kur dëshiron gjumë dhe nuk ka jastëk mbështetet në bërryl. Kështu pra, substanca e fjalës është prej “vendit pushues”.

Shoqërimi e ka gjenezës nga vendi i pushimit.

“Bërrylat – (Këndet)” e kanë marrë emrin nga “shoqërimi -këndi (bërryli)”. Nga shkaku se i ndihmon trupit për të pushuar dhe për t’u qetësuar.

Në çdo shtëpi gjendet “këndi i tryezës”, pra, është vendi ku përgatitet ushqimi, po ashtu edhe qeshma (ujësjellësi). Në periferi të qyteteve gjinden vendet (këndet) e pushimit të kafshëve në të cilat vende u shërbejnë punëtorët e fermës.

Në shtëpi të të varfërve, gjendet dhoma e cila është vendi (këndi -dhoma) e fjetjes, pastaj vendi i ushqimit. Ndonjëherë i varfri vendos perde për ta ndarë dhomën.

Mirëpo, atëherë kur njeriu i ka kushtet e mira ekonomike, ai e zgjeron shtëpinë me kënde të shumta, ashtu që, e parasheh këndin e  veçantë të kuzhinës, këndin e veçantë të tualetit, korridoret e gjera, pastaj këndin e magazinës, e cila është e veçuar. Të gjitha këto quhen kënde. Kjo nga shkaku se sjellin komoditet te njeriu. Kështu pra, thënia e Zotit të Madhërishëm: “Nuk ka shoqëri më të mirë se shoqëria e tyre.” (Nisa: 69) e ka gjenezën nga fjala “refeka”, që do të thotë futja e lehtësimit, butësisë dhe qetësisë, të cilën do ta ketë ky njeri i cili e ka respektuar Allahun dhe të dërguarin e Tij duke u shoqëruar me pejgamberët, me të sinqertët, me dëshmorët dhe me të mirët.

Ndoshta ndonjëri thotë: Si mund të jenë të gjitha këto në një pozitë, përkundër punëve të ndryshme në këtë botë, por a nuk ka thënë Zoti i Madhërishëm: “Njeriu do të ketë atë për çka është angazhuar.” (Nexhm: 39).

Ne themi: Përderisa besimtari e ka respektuar Allahun dhe të dërguarin, a nuk është kjo prej angazhimit të tij!? Ky respektim, kjo dashuri ndaj Allahut dhe të dërguarit të Tij, ky është prej angazhimit të njeriut. Nga kjo, nuk ka divergjencë në mes të dy ajeteve. Kjo nga shkaku se puna e njeriut është prej angazhimit të tij dhe është prej të drejtës së tij që të jetë me të sinqertët, me dëshmorët dhe me të mirët.

Ky shoqërim mund të jetë edhe nderim për të qenë në atë shoqëri. Këtë çështje e sqaron thënia e Zotit: “Dhe ne kemi hequr nga gjokset e tyre zilinë.” (Earafe: 43). Kur ndonjëri e sheh pozitën më të lartë në botën tjetër, mos mendo se ai do të thotë: Unë jam në pozitë më të lartë se ai. Kjo nga shkaku se përderisa i ka lënë shkaqet në këtë botë dhe ka jetuar me shkaqet e shkaktuesit, ai me dashurinë e tij për Allahun, çdo gjë që dëgjon nga fjalët e Zotit tonë në këtë botë, çdo një i cili e do Allahun do të thotë: Ti e meriton pozitën tënde dhe gëzohet se pozita e tjetrit është më e lartë se e tij. Ta paraqesim një shembull – Allahu është shembulli më i lartë – presupozojmë se është një klasë e një shkolle me shumë nxënës:

– Disa, pikësynimin e kanë vetëm për të kaluar vitin.

– Disa e duan diturinë si dituri.

Ai i cili është dashamir i dijes, kur e sheh nxënësin i cili e ka kaluar vitin, a e urren apo e do?

Ata e donë, e pyesin, gëzohen dhe thonë: Ky është i pari. Kjo nga shkaku se ai nuk e do diturinë për veten e tij, por për të tjerët.

Kështu është çështja me besimtarin, i cili është në një nivel të xhenetit dhe e sheh tjetrin në një nivel më të lartë. Mos thuaj se epshi e nxitë që të xhelozojë. Jo! Nga shkaku se dashuria e tij për Zotin e tij, dhe përcaktimi për të është se ai e do atë i cili e respekton Allahun dhe gëzohet. Njësoj sikurse nxënësi i cili ka arritur sukses të lartë, dëshiron që të kalojnë të tjerët edhe pa meritë. Kështu shohim ajetin fisnik. Mos u befaso nga fjala e drejtë.

Këtu kemi një çështje tjetër. Thënia e Zotit të Madhërishëm: “Njeriu shpërblehet për atë që është angazhuar.” (Nexhm: 39).

Parafjala “Lam” tregon për pronësim dhe për të drejtën e pronësimit, si p.sh.: “Nuk kam gjë tjetër pos kësaj”. Pra, ajo është e drejta juaj.

Thënia e Zotit të Madhërishëm: “Njeriu shpërblehet për atë që është angazhuar” e ka kuptimin: Ajo është e drejtë e besimtarëve. E ka përkufizuar drejtësinë në veprim, ndërsa nuk e ka përkufizuar mirësinë. Për këtë arsye ka thënë më pastaj: “Kjo është mirësi prej Allahut, mjafton që Allahu Di”.

Mirësia e Allahut është më e madhe se angazhimi i njeriut. Thënia:

“Dhe se njeriut nuk i takon tjetër pos asaj që ka punuar.” (Nexhm: 39).

E ka përkufizuar të drejtën e cila i takon në bazë të kryerjes së obligimit. Mirëpo Zoti ynë nuk ka thënë: Kjo është e drejtë dhe barazi për ty, por ka thënë se është prej mirësisë së Allahut. Mirësia e Allahut është peshorja e gëzimit të besimtarit. Kjo nga shkaku se, pa marrë parasysh se sa i kryen obligimet, nuk mund t’i kryesh sa duhet siç e parasheh Zoti.

 Për këtë arsye Allahu Famëlartë na ka sqaruar se: Kujdes, Unë ju kam obliguar, ju veproni dhe angazhoheni, mirëpo mos u gëzoni për ato të mira që i dini, mirëpo gëzimi i vërtetë do të jetë ajo çka Zoti i juaj do të ju jep nga mirësia e Tij. Zoti Famëlartë thotë:

“Thuaj: “Vetëm mirësisë së Allahut dhe mëshirës së Tij le t’i gëzohen, se është shumë më e dobishme se ajo që grumbullojnë ata.”(Junus: 58).

Kjo mirësi e Allahut është reagim ndaj atij i cili thotë: Si i ka shkuar në mend Thubanit, apo ndonjë tjetri, që të jetë në xhenet me pejgamberët, me të sinqertët, me dëshmorët dhe me të mirët. Ne themi: Po të mos ishte në shkallë më të ulët, nuk do të ishte kjo mirësi. Ai e arrin atë mirës duke respektuar Allahun dhe të dërguarin e Tij, kundrejt çdokujt tjetër. Përderisa dashuria ndaj Allahut dhe të dërguarit, kjo është prej angazhimit dhe veprave të tij me dëshirën dhe me ndihmën për sukses prej Allahut. Suksesi i takon vetëm Allahut. Mirësia është ajo çka e bën besimtarin të gëzohet: Kjo është mirësi prej Allahut. “Mjafton që Allahu Di.” (Nisa: 70).

Ne kënaqemi dhe gëzohemi dhe na mjafton dituria e Allahut. Kjo nga shkaku se Allahu Famëlartë i rregullon dispozitat e Tij në mënyrë të thuktë dhe gjithëpërfshirëse. Sinqeritetin e dashurisë së zemrës dhe simpatisë, dhe përcaktimin e dashurisë së besimtarit e kupton ai i cili e dëshiron atë shkallë:

“Këto janë ligje të Allahut. Kush e respekton Allahun dhe të dërguarin e Tij, hyn në xhenete ku rrjedhin lumenj, në të cilin do të jenë përgjithmonë. Ky është triumf madhështor.” (Nisa: 13).

Ligjet janë vendosur dhe janë parapri nga çështjet që të gjitha janë ligje të Allahut. Dhe e drejtë e Zotit është që të vendos ligje, që do të thotë: Nuk lejon që të ndeshet e drejta me të drejtën, apo të përzihet e drejta me të padrejtën. Ai është ai i Cili vendosë ligje dhe Ai është i Cili e selekton një të drejtë nga një e drejtë tjetër.

Ne, kur t’i ndajmë të drejtat prej të drejtave nëpër shtëpi dhe prona, ne vendosim ligje të qarta. Me fjalën ligj (kufi) kuptojmë ndarjen në mes të dy të drejtave ashtu që asnjëri të mos merr nga tjetri. Ligjet të cilat i miratojmë, e që shumica nuk i dinë, janë ligje dy llojesh:

I pari ndërton në tokën në të cilën ka të drejtë. Kështu dy muret e ndërtesës ngjiten njëra me tjetrën.

Kur bujku e mbjell tokën në fqinjësi me bujkun tjetër. Ai i cili e mbjell tokën me oriz, ai përdorë ujë me shumicë, e mund ta dëmtojë tokën e tjetrit. Kështu që merret vendimi që pronari i cili mbjell oriz të ndërtojë kufij, ashtu që të mos e dëmtojë tjetrin. Ky nuk është ligj i pronësimit. Pronari i tokës së orizit e zvogëlon sipërfaqen e tokës së tij për dy metra dhe e ndërton rrethojën ashtu që të mos shkon uji të cilin e merr për orizin te parcela e fqinjit. Ky është ligji (kufiri) i cili e pengon dëmin. Ky ligj është ndryshe nga ligji i pronësimit. Kështu pra, nga aspekti i mbrojtjes së vetvetes njeriu vendos ligj (mur) për të mos i dëmtuar të tjerët, kështu që është rregull i qartë: Mos e bën të drejtën tënde dëm për tjetrin, por të drejtën tënde bëje asisoj që të jetë larg nga dëmtimi i të tjerëve. Ky është parim për pronën atëherë kur shfrytëzimi i pronës tënde nuk duhet ta dëmtojë tjetrin. Kështu Allahu thotë veproni me ne. Zoti i Madhërishëm për urdhëresa thotë: “Këto janë ligjet (kufijtë) e Zotit, mos i shkelni (mos i tejkaloni) ato.” (Bekare: 229).

Sa i përket ndalesave, Zoti i Madhërishëm thotë: “Këto janë ligjet (kufijtë) e Zotit, mos u afroni te ato ndalesa.” (Bekare: 187).

Pra, ti kur vendosë një urdhër, mos e tejkalo (mos e shkel) atë urdhër. Kjo është te pronësimi. Kur e vendosë një ndalesë, mos iu afro urdhrit të ndalesës. Shembull: Ndalesa e alkoolit. Zoti i Madhërishëm nuk thotë: Mos pi alkool, por thotë:

“O ju që besuat, s’ka dyshim se vera, bixhozi, idhujt dhe hedhja e shigjetës (për fall) janë vepra të ndyta nga shejtani. Pra, largohuni prej tyre që të jeni të shpëtuar”. (Maide: 90).

Pra, në fakt, mos shko ku përdoret alkooli, qëndro në anën tjetër, dhe larg prej saj.

Për këtë arsye, te rasti i ngrënies së pemës nga Ademi kemi thënë: A mos i ka thënë: “Mos e konsumo këtë pemë” apo i ka thënë: “Mos iu afro kësaj peme”. Zoti i Madhërishëm i ka thënë: “Mos iu afro kësaj peme.” (Earafë: 19). Kjo quhet: Kufiri i mos dëmtimit. Është urdhër për mos afrimin, ashtu që njeriut të mos dëmtojë me lakminë e tij, ose dëshirën për të ngrënë nga pema. Po ashtu duhet larguar nga vendet ku konsumohet alkooli sepse mund të të tërheqë.

Te urdhëresat, Zoti i Madhërishëm thotë: “Këto janë ligjet (kufijtë) e Allahut, mos i tejkaloni ato.” (Bekare: 229). Kjo ka të bëjë me të drejtën pronësore. Në ndalesa Zoti i Madhërishëm thotë: “Këto janë ligjet (Kufijtë) e Zotit, mos iu afroni atyre.” (Bekare: 187).

Pejgamberi a.s. në hadithë ka thënë: Hallalli dhe Harami janë sqaruar, në mes tyre ekzistojnë çështje të dyshimta, të cilat nuk i dinë shumica e njerëzve. Kush largohet nga çështjet e dyshimta, ai e ka mbrojtur nderin dhe fenë e tij.

Kush i vepron të dyshimtat, mund të ketë rënë në haram, ashtu sikurse bariu i cili ruan buzë një gremine, e ekziston rreziku i rënies në të. Pra, çdo gjë e cila e ka mbrojtjen tek Allahu e ka mbrojtjen e vet edhe nga haramet. “Pra, në trup është një pjesë gjaku i përzier me mish, nëse ajo është e mirë, i tërë trupi është i mirë. Nëse ajo prishet, prishet i tërë trupi, e ai organ është zemra”. ⁸¹

Për këtë arsye, largoju kufijve të Zotit. Shembull: Kur Zoti i Madhërishëm thotë:

“E kur jeni të izoluar (në i’tikafë) në xhamia, mos t’u afroheni atyre (për marrëdhënie intime). Këto janë dispozitat e Allahut, pra mos i kundërshtoni. Ja kështu, në këtë mënyrë Allahu ua sqaron njerëzve argumentet e veta që ata të ruhen”. (Bekare: 187).

Zoti i Madhërishëm e urdhëron atë i cili është në Iëtikaf, se kur i shkon gruaja për të biseduar për ndonjë çështje, besimtari duhet të zbatojë urdhrin e Zotit, që të mos kontaktojë intimisht me gruan në Xhami. Të mos hyjë në çështje që kanë të bëjnë me marrëdhënie intime. Këto janë ligje (kufij) të Allahut. Zoti i Madhërishëm thotë: “Këto janë ligje (kufij) të Zotit, mos iu afroni.” (Bekare: 187).

Në çështjen e trashëgimisë Zoti i Madhërishëm thotë:

“Këto janë (dispozita) të caktuara prej Allahut (urdhrave) dhe të dërguarit të tij, atë e dërgon në Xhennete.” (Nisa: 13).

Pas sqarimit të ligjësimit, ka mjaftuar të thotë: “Kush e respekton Allahun” mirëpo ka thënë: “Kush e respekton Allahun dhe të dërguarin e Tij”. Kjo është formuluar kështu për t’i sqaruar pejgamberit a.s. se ka të drejtë të vendosë ligje se çka lejohet dhe për të vendosur ligje se çka ndalohet. Ky është autorizim i Allahut për të dërguarin e Tij, ashtu që të vendosë ligje. Për këtë arsye, mos thuaj për çdo gjë: Dëshiroj ligj prej Kur’anit. Ne shohim ndonjërin i cili thotë: Në mes nesh dhe jush është libri i Allahut. Çka shohim aty se është e lejuar, e lejojmë. Çka shohim aty se është e ndaluar, e ndalojmë. Ata nuk e kanë kuptuar se pejgamberi a.s. është i autorizuar për të vendosur ligje, ku thotë: “Çka ju jep (urdhëron) i dërguari pranojeni (zbatojeni), çka ju ndalon mos e veproni.” (Hashr: 7).

Pejgamberi a.s. është i autorizuar prej Allahut, ndërsa ata thërrasin që të merren ligjet vetëm prej Kur’anit. Dëshirojnë të vënë në dyshim sunetin e pejgamberit të Allahut. Ata argumentohen me librin e Allahut, ndërsa harrojnë apo nuk e dinë se në librin e Allahut e kemi autorizimin e Allahut për pejgamberin a.s. që të ligjësojë. Ata thonë: Në mes nesh dhe jush është libri i Allahut. Çka të shohim aty se është e lejuar, e lejojmë, çka shohim aty se është e ndaluar e ndalojmë. Thënia e tyre në këtë mënyrë është argument i fjalës së vërtetë të pejgamberit a.s. Ky është shkaku se nëse ata nuk do ta thoshin ne do të thoshim o i dërguar i Allahut.

Transmetohet nga Mikdan bin Muadh Ukrebi i cili ka thënë: Pejgamberi a.s. na ka ndaluar disa gjëra në betejën e Hajberit, e prej tyre gomarët dhe gjëra tjera. Pastaj pejgamberi a.s. ka thënë: Do të ndodhë që ndonjë njeri nga ju do të qëndrojë ulur do të thotë hadithin tim dhe do të thotë: Në mes nesh dhe juve është libri i Allahut. Nëse shohim se diçka është e lejuar, e lejojmë, nëse shohim se diçka është e ndaluar, e ndalojmë, mirëpo atë çka e ndalon i dërguari i Allahut është sikur ta ketë ndaluar Allahu.⁸²

Po si është e mundur kjo o i dërguar i Allahut, asnjëri nga ne nuk e ka thënë këtë fjalë.

Kështu pra, thënia e tyre e pavlerë është argument i vërtetimit të fjalës së pejgamberit a.s. se si e ka paralajmëruar se do të ndodhë. Ata tallen me të vërtetën. E thonë këtë që të dëshmojnë thënien e armiqve të pejgamberit, për thënien e vërtetë të pejgamberit.

Zoti i Madhërishëm thotë: “Dhe kush e respekton Allahun dhe të dërguarin e Tij, do të hyj në xhenete.” (Hashr: 7). Ai i cili e respekton Allahun dhe të dërguarin e Tij në këtë botë dhe duke i pranuar detyrat, dhe duke i zbatuar ato detyra, shpërblimi për të në botën tjetër është xheneti. Mirëpo hyrja në xhenet a është program i fesë apo shpërblim për fe?

(Përgjigjja) Është shpërblim për fe. Tema e fesë është zbatimi i saj në këtë botë. Kush e ndjekë programin e Allahut në këtë botë, hyn në xhenet në botën tjetër.

Bota tjetër nuk është temë e fesë. Por tema e fesë është kjo botë. Nëse dëshiron ta ndash fenë nga kjo botë ne themi: “Ti nuk e ke bë fenë temë. Mos thuaj se: Tema e fesë është bota tjetër, ngase bota tjetër është bota e shpagimit. E kemi shembullin më të mirë në jetën tonë: A mos është provimi temë e programit, apo programi të cilin e lexon gjatë gjithë vitit është temë për provim!?

Programet të cilat i mëson nxënësi janë temë e provimit. Kështu pra, kjo botë është temë e botës tjetër, ndërsa bota tjetër është botë e shpagimit, për atë i cili kalon dhe ka sukses, dhe për atë i cili ngelë në atë temë (provim). Mos thuaj: Fe dhe kjo botë. Nuk ka ndarje në mes të fesë dhe botës. Kjo nga shkaku se kjo botë është temë e fesë. Dynjaja është para botës tjetër, ndërsa feja është e tyre. Kjo botë është e bahçeve (vend mbjelljeje), ndërsa bota tjetër është vend korrjeje.

Kështu i përgjigjemi atyre të cilët thonë kjo botë duhet të ndahet nga feja.

Kush e dëgjon Allahun dhe të dërguarin e Tij hyn në një xhenet, në dy xhenete, apo në më shumë xhenete? Fjala “kush” a tregon për një person?

(Përgjigjja) Jo! Fjala “kush” tregon për një person, për dy persona dhe është shumës për shumë persona. Shembull: Kur themi: Ka ardhur ai i cili e kam takuar dje:

– Mund të thuhet: Kanë ardhur ata të cilët i kam takuar dje.

– Po ashtu mund të thuhet: Ka ardhur, ai të cilin i kam takuar dje.

 Kështu pra, fjala “cili – kush” vlen për njëjësin, për dyjësin dhe për shumësin.

Në këtë rast, Zoti nuk flet për njëjësin apo për shumësin, siç kemi shpjeguar kur kemi shpjeguar suren Fatiha: “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë.” (Fatiha: 5). Edhe pse analog duhet të ishte: “Vetëm ty të adhuroj dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkoj, por ka thënë: “Vetëm Ty të adhurojmë dhe vetëm prej Teje ndihmë kërkojmë”. Kjo, për të na treguar se të gjithë besimtarët janë një, janë një në adhurim. Ndonjëri mund të thotë: Fjala: “Kush – cili” tregon për njëjës, e kuptojmë, po ashtu kur tregon për dyjësin apo shumësin, e kuptojmë: Kush thotë ashtu, i përgjigjemi: Nuk është e vërtetuar gjuhësisht. Kjo ngase, askush nuk ka thënë se “kush-cili” përdoret për njëjësin, por përdoret për njëjësin, dyjësin dhe shumësin. Mos thuaj se “kush-cili” përdoret varësisht prej fjalës apo kuptimit të fjalës paraprake. Kjo ngase “kush-cili” përdoret për njëjësin, dyjësin dhe shumësin. Në një kuvend, një vëlla fisnik më ka pyetur: Pse Zoti i Madhërishëm në suren Rrahmanë ka thënë:

“Dhe kush i frikësohet Zotit të tij, ai i ka dy xhenete.” (Rrahman: 46).

I kam thënë: Zoti i Madhërishëm në suretu Rrahman, e ka përdorur rimën.

“Rrahmani – Mëshiruesi (Zoti ynë), Ai ia mësoi Kur’anin, E krijoi njeriun.” (Rrahman: 1-3).

Pastaj ka thënë:

“E krijoi njeriun. Ia mësoi atij të folurit (të shprehurit të shqiptuarit). Dielli dhe hëna udhëtojnë sipas një përcaktimi të saktë.” (Rrahman: 3-5).

“Ne do të merremi me (llogarinë për ju) ju, o ju dy të rëndësishmit (njerëz dhe xhinë).” (Rrahman: 31).

“O turmë e xhinëve dhe e njerëzve, nëse e keni mundësi të dilni përtej kufijve të qiejve e të tokës, depërtoni pra, po nuk mundeni vetëm me ndonjë fuqi të fortë.” (Rrahman: 33).

Kështu pra. Kush i frikësohet qëndrimit para Zotit të tij, këtu është për xhinët ose për njerëzit. Nëse është xhin, për të është xheneti. Nëse është për njerëzit, për të është xheneti tjetër. Pra, kush i frikësohet qëndrimit para Zotit të tij, ai i ka dy xhenete.

Ndokush thotë se janë dy xhenete, për njerëzit dhe për xhinët. Kjo nga shkaku se Zoti nuk e ka problem për sigurimin e vendeve. Kur ka dashur, që nga fillimi i krijimtarisë, i ka llogaritur prej Ademit e deri në ditën e gjykimit, dhe vepron për secilin, në bazë të asaj se, nëse është besimtar i devotshëm për secilin prej tyre i bën vend në xhenet, dhe vepron në bazë të asaj se, nëse është mëkatar i bën vend në xhehenem. Kjo, për të mos menduar askush se në këtë çështje do të ketë problem për vende. Kur ndonjë person hyn në xhenet atëherë xheneti i paraparë për pabesimtarë, po të supozohej se do të ishte besimtar, bëhet pjesë e xhenetit për besimtar. Për këtë, Zoti i Madhërishëm thotë: “Ky është xheneti, të cilin e keni trashëguar, për çka keni punuar.” (Zuhruf: 72).

E trashëgon besimtari, atë që ka qenë e përgatitur për të tjerët, po që se do të kishin besuar.

Kështu pra, kuptimet e drejta në çdo metodë të metodologjive të Kur’anit. Këtu, Zoti i Madhërishëm thotë: “Hyn në xhenete ku nën të rrjedhin lumenj.” (Fet’h: 17) dhe duhet të kuptohet se lumi është çarja nga e cila çarje buron uji dhe nuk është uji. Zoti i Madhërishëm thotë: “Hyn në xhenete ku nën të rrjedhin lumenj.” (Fet’h: 17).

Atëherë, ku rrjedhin lumenjtë?

A rrjedhin lumenjtë nën bimët apo nën objektet e saj? Ne e dimë se bimët kanë nevojë për ujë, por ne dëshirojmë që uji të jetë larg objekteve. Si është e mundur kjo?

Mirëpo për Zotin, asgjë nuk është e pamundur, ngase aty është planifikimi dhe dizajnimi i Zotit.

Njerëzit, zgjerojnë ujin e lumenjve, e që më pastaj grumbullohet dhe përplaset në objekte. Mirëpo Zoti dizajnon me fuqinë absolute të Tij, ashtu që xhenetet nën të cilat rrjedhin lumenj nuk shkaktojnë rreziqe dhe përplasje, pa marrë parasysh ai ujë a është nën bimë apo nën objekte. Ai cili e pranon projektin e Zotit të tij dhe kërkon të ketë ujë dhe e frymëzon të kërkojë në atë mënyrë, Zoti Famëlartë jep siç dëshiron. Zoti i Madhërishëm ndonjëherë thotë: “E akomodon në xhenete, nën të cilat rrjedhin lumenj”, ndërsa ndonjëherë tjetër thotë: “Në xhenete ku rrjedhin lumenj”. Edhe e para është e mundur, edhe e dyta është e mundur.

Thënia e Zotit të Madhërishëm: “Xhenete ku rrjedhin lumenj” tregon se ato lumenj vijnë nga një vend tjetër dhe kalojnë nën xhenete. Jo, ato rrjedhin prej xhenetit gjithashtu. Zoti i Madhërishëm thotë: “Xhenete, nën ta rrjedhin lumenj” (Fet’h: 17) ashtu që të mos mendojë askush se mundet ndokush të ia ndalë ujin nga lartë. Ato janë lumenj në vetvete. Kur lexojmë se lumenjtë qarkullojnë nën xhenete, çka ka në të dhe për ata nën të nën objekte (pallate), ndoshta ndokush mund të thotë: A nuk mund ta bëjë këtë, unë jam inxhinier (arkitekt) e bëj projektin e ndërtesave në këtë botë, dhe nga fjala e Zotit e kuptoj se është e mundur që të ndërtohen pallate që nën to të rrjedhin lumenjtë.

Faktikisht, njeriu ka dizajnuar çështje të tilla më vonë.

Ne rregullojmë bahçe, në ato bahçe ndërtojmë vila (ndërtesa) nën të cilat qarkullojnë lumenj, dhe nëse rregullohet mirë me gypa dhe me beton, etj., nuk ndodhë shpërthim dhe nuk shkaktohet rrezik në objekt (vilë). Ajo çka është rrezik në objektet tona, është mosrregullimi i mirë i ujit, kështu që është e mundur që lumenjtë të qarkullojnë nën pallatet e xhenetit, të mirat në xhenet do të jenë çka syri se ka pa, veshi se ka dëgjuar dhe njeriut nuk i shkon në mend. A nuk është ky inspirim për inxhinierin musliman që të zhvillohet në bazë të këtyre indikacioneve të Zotit, që të merr mësim, e që të ndërtoj objekte nën të cilat qarkullojnë lumenj.

Nëse inxhinieri besimtarë do ta vërente këtë dhe do të fillonte të mësonte prej Zotit të tij se si duhet punuar, do ta arrinte këtë me sukses me ndihmën e Allahut.

Të flasim për Egjiptin, i cili ka numër të madhe të banorëve. E shohim se sipërfaqja e ujit merr hapësirë të madhe të sipërfaqes gjeografike së saj, pa marrë parasysh Nili apo degët e saj, po ashtu edhe rrugët, e rrugicat. Po të kishte inxhinieri të besimit, do të shfrytëzohej sipërfaqja e saj dhe sipërfaqet e pashfrytëzuara. Ndërtohet mbi ta të cilat do të mjaftonin për gjithë shtetin. Do të ndërtoheshin mbi të ndërtesa e rrugë, e hapësira tjera publike. Nuk do të thotë që të merret e gjithë hapësira ujore, por të ndërtohet në një të tretën e saj dhe dy të tretat rregullohen për pamjen, dhe nuk do të duhet hapësira e gjelbër dhe ajo bujqësore.

Kjo është frymëzim i besimit për inxhinierin musliman që ta ketë në mendje. Qyteti si Kajro ka nevojë për komplekse banesore të ndryshme dhe të shumëllojta, dhe që të mundësohet të shfrytëzohen hapësirat, pa marrë parasysh ato zbrazëti a janë të sipërfaqes së Nilit, me kusht që duhet pasur kujdes ndaj hapësirave bujqësore të cilat i japin bukuri vendit, dhe të mos ndotet ambienti, ose që të ndërtohen objekte nëntokësore dhe që të mos shkaktohen pengesa për banorët, apo për qarkullim. Kjo, duke shfrytëzuar shkretëtirën në atë pamje të mirë.

Zoti i Madhërishëm thotë:

“atë e dërgon në Xhennete nën të cilin burojnë lumenj. Aty do të jenë përgjithmonë. E ky është shpëtim i madh”. (Nisa: 13).

Fakt, Xheneti posedon të mira të cilat nuk mund t’i imagjinosh, kur është në pyetje bukuria dhe fuqia e Zotit. Mirësitë të cilat i shfrytëzon njeriu janë në bazë të kapacitetit të tij dhe në bazë të mundësive të të mirave. Në të kaluarën thoshim: Kryesia e ndonjë fshati thoshte: Dëshirojmë të ndërtojmë sallën e pritjeve, dhomën e telefonit dhe sallën për nevoja tjera. Këto janë të mirat të cilat i ka parapa kryesia.

Ne, në jetë frikësohemi që t’i lëmë të mirat, ose të na lënë të mirat, mirëpo të mirat e botës tjetër janë shpërblim nga Zoti i Madhërishëm, për besimtarët. Për këtë arsye, mirësitë e Xhenetit janë të përgjithmonshme. As ti nuk vdes, as ato nuk zhduken. Fjala “përgjithmonë” në këtë rast është e qartë, do të thotë nuk zhduken më pastaj.

“Ky është sukses madhështor.” (Nisa: 13).

Çka quajmë “sukses”?

(Përgjigjja) Sukses është fitimi, triumfi, përfitimi i kërkuar.

Nëse për sukses në këtë botë marrim dekorata nga të cilat gëzohemi, gëzimi mund të zgjasë sa të jetë kjo botë për ndonjërin nga ne. E, si do të ishte suksesi i cili realizohet në botën tjetër? Është sukses i përgjithmonshëm, në xhenet të cilin e ka krijuar Zoti ynë. Atëherë a nuk është sukses madhështor!?

Ne, kur gëzohemi në këtë botë për gjëra parciale, e si do të jetë për suksesin të cilin na shpërblen Zoti, i cili i takon Madhështisë së tij. Nëse e krahasojmë suksesin e kësaj bote me suksesin e botës tjetër, do të shohim se suksesi i botës tjetër është absolutisht madhështor. Për çdo gjë që njeriu sakrifikon në rrugë të botës tjetër, do të jetë sukses i cili kompenson çdo sakrificë dhe shpërblehet për to.

Nëse ndonjëri thotë: A nuk do të ishte më mirë të thuhej: Ky është suksesi më i madh!?

Ne i themi: Ti ke kuptim sipërfaqësor. Kjo nga shkaku se po të thuhej ashtu, suksesi i kësaj bote do të ishte i madh. Kjo ngase “më i madhi” përdoret përballë fjalës madhështore. Ndërsa fjala “madhështor” përdorë përballë fjalës “i poshtër”.

Kur Zoti i Madhërishëm e përdorë fjalën “madhështor” për suksesin e botës tjetër, nënkupton se suksesi i kësaj bote është i poshtër. Shprehja për suksesin e botës tjetër është shprehje e Zotit Famëlartë.